رخدادهای اخیر کشورهای عربی این سوال را مطرح می سازد که آیا تحولات کشورهای عربی مانند تونس، یمن، اردن، الجزایر و مصر دارای تمام ویژگی های یک انقلاب است یا اینکه طرح های آمریکا و نهادهای استراتژیست غربی نیز در بروز چنین شرایطی تاثیر گذار بوده است؟
آنچه اکنون زنگ های خطر را برای تحولات درپیش روی جهان عرب علیه استبداد غربگرا به صدا درآورده، احتمال به تاراج رفتن نتایج آن است.
گزارش منابع غربی حاکی است که بروز این تحولات در کشورهای عربی- آفریقایی از مدت ها قبل توسط برخی از دستگاه های سیاسی و اطلاعاتی وحتی رسانه های آمریکایی پیش بینی و هشدار داده شده بود. به همین دلیل عدم برنامه ریزی برای برای استفاده و یا مصادره به مطلوب جریان اعتراضات مردمی دراین منطقه بعید به نظر می رسد.
این نکته را نیز باید درنظر گرفت که در شرایطی که مردم برخی کشورهای عربی تلاش می کنند از زیر سلطه استبداد حاکمیت های نظامی طرفدار غرب بیرون آیند، مواضع غرب به رهبری آمریکا در مورد چرخش کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا متناقض بوده است.
به عنوان مثال پی جی کرولی، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، دولت مصر را دولتی تعادل بخش در منطقه عنوان کرده است. مقامات آمریکایی مستقیما و یا دراطلاعیه های مختلف در حالی که بر ضرورت اجرای اصلاحات در مصر تاکید دارند، درعین حال دولت مصر را همچنان متحد واشنگتن مطرح می کنند.

ازخاور میانه بزرگ تا خاورمیانه جدید
برخی صاحبنظران علوم سیاسی معقتدند: اصطلاح خاورمیانه اساسا ریشه ای استعماری دارد و به دوران استعمار قرن نوزده انگلیس بر می گردد که جغرافیای آسیا را به خاورسه گانه نزدیک، میانه و دور تقسیم کرد.
توجه به برنامه های آمریکا برای تحقق 'خاورمیانه بزرگ' و سپس 'خاورمیانه جدید' از زمان دولت بوش سرعت ویژه ای گرفت. منابع رسانه ای مهمترین ویژگی خاورمیانه بزرگ مورد نظر دولت بوش را که در سال 2004 معرفی شد، 'مسلمان بودن' این کشورها عنوان کردند.
سازمان تحقیقاتی 'موقوفه کارنگی برای صلح خاورمیانه' در مطلبی در 29 مارس 2004 دراین زمینه نوشت: قرار است طرح خاورمیانه بزرگ بوش، آمریکا، اروپا و خاورمیانه را به منظور ایجاد تغییرات سیاسی و اقتصادی آماده کند، اما این ابتکار عمل، دموکراتیزه کردن کشورهای عربی را مورد خطاب قرار نداده است. پروژه خاورمیانه بزرگ اولین بار در نشست گروه هشت در سال 2004 از سوی دولت بوش به عنوان بخشی از طرح آمریکا برای ایجاد تغییر در روش غرب در ارتباط با خاورمیانه مطرح شد.
موسسه کارنگی یک اتاق فکری آمریکایی است که از سال 1910در حوزه روابط بین الملل به تحقیق می پردازد و درچند شهر جهان مانند مسکو، بیروت، واشنتگن، پکن و بروکسل نمایندگی های منطقه ای نیز دارد.
مرکز مطالعاتی 'گلوبال ریسرچ' نیز در مطلبی به نقل از ' برژینسکی' مشاور امنیت ملی اسبق آمریکا، خاورمیانه جدید را اهرم کنترل منطقه ای که خود آنرا 'بالکان های اوراسیا' می نامد، دانست. بالکان های اوراسیا شامل قفقاز
( گرجستان، جمهوری آذربایجان، ارمنستان)، آسیای میانه (قزاقستان، ازبکستان، قرقیزستان، ترکمنستان، افغانستان و تاجیکستان) و همچنین ترکیه است.
گلوبال ریسرچ، در پاسخ به این سوال که خاورمیانه به این بزرگی که در پروژِه آمریکا مطرح است چه وجه مشترکی را دارد و نحوه تعامل کشورهای آن چگونه است؟ نوشت: ویژگی مهم مشترک مردم این منطقه 'مسلمان بودن' بودن آنهاست وگرنه هیچ وجه مشترک دیگری برای مردمان این منطقه در اقصی نقاط آن نمی توان یافت.

طرح خاورمیانه جدید 2006 رایس- اولمرت؛ هرج و مرج سازنده
مهدی داریوش ناظم الرعایا، کارشناس خاورمیانه و آسیای میانه مرکز تحقیقاتی 'گلوبال ریسرچ یا مرکز تحقیقات جهانی سازی' در تحلیلی با عنوان 'طرح هایی برای ترسیم دوباره خاورمیانه؛ پروژه ای برای خاورمیانه جدید' در 18 نوامبر 2006 نوشت: اصطلاح خاورمیانه جدید در ژوئن 2006 در تل آویو توسط کاندولیزا رایس به جای اصطلاح کهنه تر خاورمیانه بزرگ مطرح شد. در روزهای اوج حمله تل آویو به جنوب لبنان که با حمایت آنگلوساکسون ها
( آمریکا و انگلیس) همراه بود، ایهود اولمرت نخست وزیر وقت رژیم صهیونیستی و کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا رسانه های جهان را از این موضوع آگاه کردند که اجرای پروژه خاورمیانه جدید از لبنان آغاز شده است.
براساس این گزارش؛ 'اعلامیه مشترک رایس و اولمرت درباره شکل گیری خاورمیانه جدید در حقیقت تاکید بر 'نقشه راه نظامی' آنگلوساکسون-اسرائیل برای خاورمیانه بود. این پروژه که از سال ها پیش در حال طراحی بوده شامل ایجاد ناآرامی، شورش و خشونت در خاورمیانه می شود که ناآرامی ها باید از لبنان، فلسطین، سوریه، عراق، خلیج فارس تا مرزهای افغانستان تحت حاکمیت ناتو کشیده شود. در این پروژه، برخی کشورها نقطه فشار برای ایجاد ترتیبات جدید در خاورمیانه خواهند بود که این امر با رهاسازی 'هرج و مرج سازنده' constructive choas محقق خواهد شد.'
داریوش ناظم الرعایا در این مقاله ویژگی مهم طرح آمریکا برای خاورمیانه بزرگ را ایجاد تخریب سازنده دانست و گفت: این 'هرج و مرج های سازنده' که مولد خشونت و جنگ در منطقه است ،زمینه را به شکلی که آمریکا، انگلیس و اسرائیل بتوانند نقشه خاورمیانه را طبق نیازهای ژئواستراتژیک و اهدافشان طراحی کنند، فراهم می کند. بنا به آنچه مارک لوینMark Levine روزنامه نگار یهودی آمریکایی مقیم واشنگتن مطرح کرده ، در بحث جهانی سازیهای نئولیبرال و نئومحافظه کاران قراربراین بود که دولت بوش به 'هرج و مرج سازنده' به عنوان روشی برای توصیف فرآیندی که امیدوارند از طریق آن بتوانند نقظم نوین جهانی را رقم بزنند متوسل شود.
ایجاد 'تخریب سازنده' از واژگان کلیدی مایکل لوین مشاور نئو محافظه کار بوش بود. او این واژه را هم معنای یک نیروی انقلابی وحشت آور برای ایجاد تخریبی سازنده دانست.
ناظم الرعایا به جنگ عراق و افغانستان نیز اشاره کرده و نوشته است: آنگلوآمریکایی ها عراق، بویژه کردستان عراق را اشغال کردند که به نظر می رسد نوعی زمینه سازی برای بالکانیزه کردن (جدایی سازی) خاورمیانه باشد...براین اساس کشورهای کوچک دیگر توان به چالش کشیدن قدرت های بزرگ راندارند، مثلا تایوان نمی تواند چین را به چالش بکشد و یا فنلاند شورویی سابق را... این برنامه برای گسترش نفوذ آمریکا در خاورمیانه مورد پیگیری است.

کلینتون و نجات خاورمیانه از غرق شدن در شن
اظهارات هیلاری کلینتون وزیرخارجه باراک اوباما یک روز پیش از شروع رخدادهای تونس که خود آغازگر تحولات زنجیره ای در کشورهای عربی بود، نیز جای تامل دارد:
روزنامه لس آنجلس تایمز روز 14 ژانویه - همزمان با فرار بن علی از تونس-از دوحه گزارش داد: کلینتون در 13 ژانویه 2011، خیلی شفاف و صریح ، رهبران خاورمیانه را درباره بازکردن نظام سیاسی و اقتصادی به چالش کشید و هشدار داد که بنیادهای منطقه در حال غرق شدن در شن هستند. کلینتون که در نشستی بین المللی در قطر به عنوان یکی از کشورهای حاشیه خلیج سخن می گفت، اعلام کرد که دولت های منطقه به تقسیم قدرت با گروه های مدنی و داوطلب برای غلبه بر مشکلاتشان در ارتباط با انفجار جمعیت، اقتصادهای راکد و منابع طبیعی رو به کاهش، نیاز دارند.
وی با اشاره به نرخ بیکاری 20 درصد به بالا در میان جوانان این منطقه گفت: 'مردم از موسسات فاسد و نظم سیاسی راکد خسته شده اند' و خواهان اصلاحات هستند. تعداد کمی از دولت های خاورمیانه طرح های بلندمدت برای از بین بردن تهدیدات دارند.'
براساس این گزارش محورهای دیگر اظهارات وزیر خارجه آمریکا بدین شرح است: 'مردم در بسیاری از ملت ها آگاه شده اند و دیگر مثل گذشته نیستند و می دانند که بیشترین ثروت در اغلب کشورها در اختیار یک گروه کوچک نخبه قرار داد. کشورهای منطقه می توانند اقتصادشان را بوسیله ارائه آزادی های بیشتر به اقلیت ها و زنان تقویت کنند. بعضی کشورهای شمال آفریقا و خاورمیانه از آموزش های جهانی برخوردار نیستند... کشورهای زیادی در مقابل رشد جامعه مدنی و گروه های داوطلب مقاومت می کنند و به آن نه به عنوان یک همکار بلکه به عنوان یک تهدید یا دشمن نگاه می کنند.'
اگرچه اظهارات کلینتون که همزمان با اعتراضات گسترده تونس و تظاهرات خیابانی درالجزایر طرح شد، ظاهرا نگاه معمول دولت آمریکا را در این گونه موارد بیان می کند، اما درواقع موضع گیری دیگر مسوولان آمریکایی دراین زمینه ، تامل براین موضوع را دو چندان می سازد. دستیاران کلینتون بلافاصله پس از اظهارات وی، مدعی شدند که وزیر خارجه آمریکا به دلیل نگرانی از این که نتوانسته مسائل را در نشست های متعدد با رهبران منطقه در میان بگذارد، چنین سخنرانی پرجوش و خروشی را ایراد کرده است.
روزنامه نیویورک تایمز نیز در تازه ترین گزارش خود به نقل از تحلیلگران آمریکایی گفت که زمان شکستن نظم کهنه کشورهای عربی فرا رسیده است.
این روزنامه آمریکایی که در دو قرن گذشته در اختیار یک خانواده یهودی به نام سولزبرگر است، نوشت: هفته های گذشته، نظم کهنه عربی روزهای بدی را تجربه کرد. مصر، سال نو میلادی را با انفجار کلیسایی در اسکندریه تجربه کرد. این در حالی است که سال ها رکود سیاسی در این کشور، جدایی بیشتر مسیحیان و مسلمانان این منطقه را دامن زده است... جدایی جنوب آفریقایی نشین سودان از شمال عرب نشین هم بیانگر همین موضوع است. از دیگر نشانه های شکستن نظم کهنه عربی هم می توان فراری دادن دیکتاتور تونس ...نام برد. در لبنان هم این کشور با تکرار بحران شش ساله درباره حاکمیت روبروست.
این گزارش با پیش بینی برخی تحلیلگران آمریکایی اینگونه به پایان رسیده است که؛'هنوز قضاوت درباره وضعیت جهان عرب زود است، اما 2011 می تواند سال بی ثباتی و جدایی برای خاورمیانه باشد.'